طبيعى او مىگردد . اين اعتياد و خوى گرفتن ، علاوه بر آن است كه شخص خردمند از تباهى عملش دورى مىجويد ، و او را از پيدايش عيب و رخنه‌اى در آن نگه مىدارد ، و چون روان انسانى بر دوست داشتن فضيلت و نيكى و دشمن داشتن فرومايگى و پستى سرشته شده ، پس اگر هنگامى فرمان خداى را به اميد ثواب به‌جاى آورد ، آن‌را به صدور معصيتى نابود نمىكند و از ارتكاب گناهان اجتناب مىورزد ، و همين انديشه خوانندهء او است به كناره‌گيرى از معاصى و دورى جستن از گناهان ، بجاآورندهء حج را مىبينى كه در حج خود به سوى خداى تعالى بازگشت نموده ، واعمال حج را تمام نمىكند مگر اينكه اعتقاد كامل به آمرزش خداوند متعال و بزرگوارى او به محو گناهانش از نامهء اعمال خود دارد . پس زمانى كه به خانهء خود بازگشت نمود از راه شر و تباهكارى دورى جسته و به راه فضيلت و راستى مىرود . علاوه بر آن هرگاه بجاآورندهء حج نفسش او را از راه‌هاى ستمكارى و اعمال پست و ناشايسته جلوگيرى ننمايد ، به سرزنش ديگران و ملامت اين و آن دچار خواهد گرديد ، و همين سرزنش‌ها خواه و ناخواه موجب برگشتن وى از گمراهى و ضلالت خواهد شد . آدمى را در دين مبين اسلام ، از فضيلت حج همين فايدهء نيكو كافى است ، و عمل حج در اسلام ، روان انجام دهنده را صفا و جلا مىبخشد ، و اخلاق او را پاكيزه و عقلش را كامل مىگرداند ، و او را در اجتماع عضوى سودمند قرار مىدهد ، بلكه براى تهذيب و پاكى